“Geluk: Enorm geschrokken”

De werkgroep Mobiliteit en Water is één van de negentien brede heroverwegingswerkgroepen die in opdracht van het kabinet voorstellen hebben gedaan om te komen tot een besparing van 29 miljard euro op de rijksbegroting. Jan Geluk zegt pas het afgelopen weekend de inhoud van de aanbevelingen van de werkgroep tot zich te hebben genomen. “We waren zo druk met het advies van de commissie-Kalden over de bestuurlijke herindeling van Nederland, dat de voorstellen van de andere werkgroep ons even waren ontgaan. Ik ben enorm geschrokken.”

Normen selectiever verhogen

In het rapport van de werkgroep wordt - in tegenstelling tot het advies van de Commissie Veerman om over de hele linie de veiligheidsnormen met een factor 10 te verhogen – bepleit alleen op die plaatsen de normen aan te scherpen waar sprake is van een ‘positieve kosten-baten verhouding’. De werkgroep wijst erop dat het kabinet in 2011 een besluit neemt over de nieuwe normeringssystematiek. “Denkbaar is om, nog meer dan nu het geval is, de normen selectiever te verhogen”, zo staat in het rapport te lezen.

Adaptieve strategie zeespiegelstijging

De werkgroep stelt ook voor om met betrekking tot de te verwachten zeespiegelstijging een ‘adaptieve strategie’ te hanteren. Dat houdt in dat grootschalige investeringen gebaseerd op modelmatige benaderingen vooralsnog achterwege blijven. Tegelijkertijd zou gevolgd moeten worden hoe de stijging van de zeespiegel zich daadwerkelijk ontwikkelt en zouden investeringen in waterbescherming gebaseerd moeten worden op daadwerkelijk gemeten zeespiegelstijging, rekening houdend met de doorlooptijd van de ingrepen., zo stelt de werkgroep voor.

150 miljoen korting op Deltafonds

Daarnaast stelt de werkgroep ‘mobiliteit en water’ voor de noodzaak van de geschatte kosten voor kustuitbreiding en peilverhoging van het IJsselmeer kritisch te bezien omdat die ‘erg hoog zijn’. Hoewel op dit moment nog geen gegevens voorhanden zijn om ‘bottom-up (op projectbasis) een besparingsreeks in te boeken in het Deltaprogramma’, stelt de werkgroep wel voor vanaf 2021 een structurele jaarlijkse korting van 150 miljoen euro op het Deltafonds in te voeren.

Normen wettelijk verankerd

Volgens Jan Geluk van de Unie van Waterschappen doen de ambtenaren die het rapport hebben opgesteld met hun voorstellen zeer politieke uitspraken. “De wet verplicht ons gewoon om de versterkingen uit te voeren op basis van de normen die in de wet zijn opgenomen. Bovendien heeft de commissie-Veerman gezegd dat die normen die in 1965 zijn vastgesteld nog verouderd zijn ook. Hij heeft geadviseerd deze met een factor 10 te verhogen. En nu doen de heren het voorstel het Hoogwater Beschermingsprogramma te temporiseren. Met andere woorden de (verouderde) normen maar even terzijde te schuiven. Een heel onlogische gedachte. Stel dat de ambtenaren zouden zeggen: we doen 20 procent van de politie af, dan zouden de rapen gaar zijn.” Geluk verklaart dat als de plannen worden doorgezet, hij zijn bestuur zal adviseren naar de rechter te stappen om de in de wet verankerde zaken af te dwingen. Woensdag zal hij zijn ongenoegen ook kenbaar maken in de Tweede Kamer.

Waterbouwers: ‘Niet te rijmen’

Fries Heinis, directeur van de Vereniging van Waterbouwers is even verontwaardigd: “Natuurlijk vertegenwoordig ik de belangen van mijn sector en weet ik dat de gedane voorstellen ook nog geen beleid zijn en het waarschijnlijk niet zo’n vaart zal lopen. Maar ik voel mij toch genoodzaakt om te reageren. Wij voelen ons ook gesterkt door het hele rapport van de commissie Veerman. Dat rapport wat door het hele kabinet werd omarmd. Ik kan deze gekke voorstellen dan ook niet rijmen met de lovende en ook resolute steunbetuigingen nog niet eens zo lang geleden van bewindslieden als Balkenende en Huizinga.

Groot risico

Heinis zegt ook dat zijn sector, waarin zo’n 20.000 mensen werkzaam zijn, zich goed realiseert dat er bezuinigd moet worden. “En dat kan zelfs op het gebied van water. Maar doe het wel slim en schuif de veiligheidsnormen niet op de lange baan. Daarmee wordt een ontzettend groot risico genomen.” De voorman van de waterbouwsector toont tegelijkertijd zijn optimisme door op de verschillende verkiezingsprogramma’s te wijzen waarin de waterveiligheid ‘een aardige positie’ krijgt. Hij steekt echter niet onder stoelen of banken inmiddels actief aan het lobbyen te zijn bij de politieke partijen: “Want straks bij de coalitievorming komt toch de vraag weer naar boven van: wat gaan we daaraan uitgeven?“ En, gesterkt door de gang van zaken: “Het is weer eens duidelijk gesteld hoe crusiaal het is dat de waterschappen, met hun eigen afwegingskader en eigen belastinginning blijven bestaan om onze veiligheidspositie op niveau te houden.”